لامپ بخار سدیم

لامپ بخار سدیم و جیوه از مجموعه لامپ های تخلیه گازی است. که با فشار کم حاوی یک لولۀ داخلی با دو الکترود اصلی است که در آن قوس الکتریکی ایجاد می شود. از آنجا که درجه حرارت این لوله C 270⁰ است برای جلوگیری از تلفات حرارتی از یک حباب خارجی استفاده می شود و سطح داخلی آن هم با یک مادۀ منعکس کننده اشعۀ حرارتی مادون قرمز، بع عنوان مثال اکسیدانیدیوم، پوشانده می شود. به معنی از دست ندادن انرژی حرارتی، این لامپ ها دو جداره هستند .

به علت اینکه فشار بخار داخل لامپ، کم است ابعاد حباب و حاصل لامپ، بزرگ است. همین طور برای اینکه لولۀ داخلی (که برای طول قوس الکتریکی بلند ساخته می شود) جای زیادی نگیرد آن را U شکل می سازند. با این فرایند ، به اضافه کوچک کردن حجم کل لامپ، از تلفات انرژی حرارتی نیز تا مقداری جلوگیری می شود، چونکه دو شاخۀ لولۀ U، انرژی را بین همدیگر تبادل می کنند. در شکل زیر اجزای متنوع لامپ سدیم کم فشار نشان داده شده است.

لامپ سدیم کم فشار

در لامپ بخار سدیم، گازی که در آن تخلیه الکتریکی صورت می گیرد، بخار سدیم است. در اخر نور این لامپ ها در محدوده ی نور زرد قرار دارد. لامپ های بخار سدیم را به دو قسمت کم فشار و پر فشار تقسیم می شوند. لامپ های بخار سدیم کم فشار یا SOX بیشترین استفاده ی نوری را در میان لامپ هایی که تا الان تولید شده اند دارد که تا ۱۷۳ لومن بر وات می رسد و در چراغ های خیابانی مورد استفاده قرار می گیرند.

در این لامپ ها فشار گاز داخل تیوپ بیشتر از یک اتمسفر است در این صورت زیرا فشار گاز کمتر از لامپ های بخار سدیم پرفشار است این لامپ ها را به اسم لامپ های کم فشار شناخته می شوند. به علت پایین بودن فشار بخاز سدیم، اندازه تیوپ و لامپ حدودا بزرگ است.

این لامپ ها نور تک رنگ زرد با طول موج ۵۹۰ نانو متر منتشر می کنند . نوری که با این طول موج در فضاهای گرد و غبار و مه آلود، بیشتر از هر نور دیگری منتشر می شود و حاصل برای استفاده در همچین فضا هایی مناسب است.

لامپ بخار سدیم کم فشار در نیرو های متنوع ، از ۱۸ تا ۱۸۰ وات تولید می شود و با توجه به رنگ نور نامناسب و درصد بازتاب رنگ نامطلوب این لامپ ها، توصیه می شود فقط از آن در محیط هایی مثل اسکله ها و بنا مورد استفاده قرار داد.

مزایای لامپ سدیم کم فشار

نوری که لامپ سدیم کم فشار تولید می کند نور زرد بوده است که چشم انسان، مقدار کمی حساسیت را در مقابل آن دارد.

حشرات بیشتر به نور آبی علاقه داشته و کمتر به نور زرد نزدیک می شوند. به همین علت در تابستان، حشرات بغل این لامپ ها جمع نمی شوند.

درخشندگی لامپ تقریبا ۱۰ است که چشم را اذیت نمیکند .

در زمان خاموش کردن چراغ، می توان آن را در کمتر از یک دقیقه دوباره  روشن کرد.

مقدار بهرۀ نوری آن خیلی بالا بوده و خیرگی زیادی دارد. نیروی نوری لامپ سدیم کم فشار در همه جا عمر لامپ تقریباً ثابت می ماند.

این لامپ ها کمترین کیفیت نور را دارند. به این علت در جا هایی که رنگ نور مطرح نبوده و قدرت تمیز و تشخیص مورد نظر باشد مورد استفاده قرار می گیرند. البته در خیلی از شهرها استفاده از این مدل لامپ ها در روشنایی سطح جاده ممنوع میباشد.

به علت تک رنگ بودن این منبع نوری، رنگ نور زیر این چراغ ها، سیاه، سفید یا سایه های خاکستری رنگ به نگاه می رسد. این لامپ ها در رنج توان های ۱۸ تا ۱۸۰ وات در دسترس هستند.

لامپ بخار سدیم پرفشار

در میان لامپ های تخلیه گازی، که برای تامین روشنایی عمومی به کار می روند. این لامپ پرفشار یا Tubular، از نگاه اقتصادی خیلی به صرفه هستند. بیخیال شدن از رنگ نور نامناسب، این لامپ ها به علت داشتن بهره نور بالا و همچنین طول عمر زیاد، برای تأمین روشنایی معابر شهری مناسب هستند.

به همین علت ، در حال حاضر در بیشتر مکان های دنیا از این مدل لامپ ها استفاده زیادی می شود. در استفاده از این لامپ های باید به این موضوع توجه کرد که شاخص نمود رنگ این لامپ ها بسیار پایین است، به همین علت استفاده از این لامپ ها برای مکان هایی که در آنها افراد به شکل بلند مدت تردد دارند، مثل پیاده روها، مراکز خرید شهری، پارک ها و … مناسب نیست.

با فکر به اینکه لامپ های بخار سدیم، از دید نمود رنگ جزو بدترین گروه لامپ ها هستند، استفاده از این مدل لامپ ها در محیط های داخلی (مثل سالن های تولید و نیز برای اهداف نورپردازی ابنیه تاریخی، توصیه نمی شود.

در برابر برای تامین روشنایی معابر شهری و بین شهری، مثل اتوبان ها، خیابان ها و جاده ها، تونل ها، پله ها و … استفاده از لامپ های بخار سدیم بهترین گزینه است. این لامپ ها را در ۳ شکل بیضوی ، تیوبلار (tubular) و تیغه ای (TS tubilar) میسازند. و در استفاده های متنوع مورد استفاده قرار می گیرند.

این لامپ ها به صورت گسترده ای در صنعت و روشنایی خارجی استفاده دارند و به علت بازدۀ بالا نسبت به لامپ های متال هالید، انتخاب بهتری هستند اما تنوع رنگ کمتری دارند. فرق این لامپ با لامپ های متال هالید و بخار جیوه، در نداشتن الکترود راه اندازی است. بخار سدیم به طور پرفشار در لوله ای سرامیکی استفاده می شود.

ولتاژ دو سر دو الکترود سبب می شود تا گاز سدیم یونیزه شده و لامپ روشن شود. لولۀ قوس این لامپ را از مواد سرامیکی میسازند. تا بتواند در دماهای ۲۳۷۲ درجه فارنهایت یکسان بماند.