لامپ زنون

احتمال اینکه به تعداد متعددی چشمانتان را درنور مقابل سفید قوی فلاش‌های عکاسی زنون بسته‌اید. یا شاید در چراغ‌های خودرو خود، از لامپ‌های پرنوری موسوم به لامپ‌های زنون استفاده می‌کنید. همین طور که بارها شاهد بودید، نور حاصل از این چراغ‌ها یا فلاش‌ها خیلی قوی و خیره‌کننده هستند. اگر دویت دارید تا اطلاع بیشتری درباره ی فرایند و ساختار لامپ‌های تخلیه الکتریکی «آرک» (Arc Lamps)، به خصوص لامپ‌های زنون (Xenon Lamps) پیدا کنید، در ادامه با ما همراه باشید تا به برسی فیزیک لامپ زنون برسیم.

اما سوال این جاست که زنون به چه صورت کار می کند ؟

اگر بخواهیم به زبان خیلی راحت و به دور از پیچیدگی های علمی بگوییم ، به این صورت باید بگوییم :

داخل این مدل لامپ ها صفحه حفاظتی از گاز زنون وجود دارد. این صفحه به طور کامل آب بندی شده ایزوله و بدون هیچ نوع درز و راه نفوذ است.

برای روشن شدن این محفظه ها که حاوی گاز زنون می باشد نیازمند یک نیروی الکتریکی یا به اصطلاح تخلیه بار بسیار شدید می باشد . وقتی که داخل لامپ زنون این تخلیه بار خیلی شدید رخ میدهد. به این ترتیب میان دو قطب الکترود در اثر تخلیه بار ، اشتعال تولید میشود.

به صورت کلی در کل طول این عملکرد گاز زنون داخل لامپ که از طریق یک نیروی الکتریسیته خیلی بالا فشرده شده. و در اثر اشتعال شکل گرفته در این محفظه گاز زنون از خود نور بسیار درخشنده و شفافی درست می کند.

در مکانیزم لامپ های هالوژن که همان لامپ اصلی خودرو ها است. از یک قطعه فلز به نام فیلامان که از جنس تنگستن می باشند مصرف می شود. که در واقعیت علت شکل گیری نور در لامپ های عادی هستند. این قطعه فلزی که حساسیت بالا هم دارد با گذشت زمان و در اثر ارتعاشات جاده و حرکت های خودرو صدمه میبیند و خراب می شوند. و نور آن ها با افت خیلی زیادی مواجه می شوند. اما به غیر از لامپ های هالوژن فابریک خودرو، لامپ زنون به هیچ وجه در اثر نوسانات حرکتی و ارتعاشات آسیب ندیده و هیچ تاثیری در نور خروجی تولید شده توسط آن ها نخواهد داشت. به صورت کلی میزان نور یک زنون 35 وات در مقایسه با یک لامپ هالوژن 55 وات 2.5 تا 4 برابر نور زیادتری تولید می کند.

این داستان سبب این شده است که با استفاده از این مدل زنون ها در سیستم روشنایی خودرو آسیب کمتری در اثر نوسانات برق به خودرو و سیستم سیم کشی و برق آن وارد شود. همچنین اینکه به دلیل پایین تر بود توان مصرفی فشار بسیار زیادی از روی باتری و سیستم تامین انرژی خودرو برداشته می شود. که همین امر سبب افزایش چشمگیر طول عمر باتری، سیم کشی و به صورت کلی سیستم برق خودرو می شود.

اما این تمام داستان استفاده از زنون نیست

بر اساس آمار و گزارشات ارائه شده توسط مرکز تحقیقات دارویی ایالات متحده به صورت کلی و فقط در آمریکا سالانه بیشتر از 40 هزار کشته و میلیون ها زخمی به علت تصادفات جاده ای رخ میدهد. و از این آمار سهم کشته شدگان و تصادفات در شب و در نور کم خیلی بیشتر از روز می باشد.

البته با مروری به این آمار و ارقام تصادفات در شب و میزان خسارات جبران ناپذیر مالی و جانی متوجه مهم بودن موضوع روشنایی خودرو و همچنین استفاده درست از لامپ های هالوژن ، ال ای دی هدلایت و یا حتی زنون شده باشید.

بر اساس هر علتی که قبل تر درباره ی جزییات فنی لامپ های زنون و فرق های آن با لامپ هالوژن گفتیم. میتوان به این صورت جمع بندی کرد که به علت بالاتر بودن 3 برابری شدت نور زنون نسبت به رقبای سنتی خود یعنی لامپ هالوژن، به علت ایجاد وسعت و پرتاب نور بیشتر به راحتی می تواند عکس العمل افراد در زمان رانندگی در تاریکی شب را افزایش دهد. و همین موضوع باعث پایین اومدن چشم گیر میزان تصادفت جاده ای و کاهش خسارات مالی و جانی جبران ناپذیر به به افراد شود.

در زمان حال خیلی از کمپانی های معروف در سطح جهانی برای رقابت در جذب مخاطبین و پیروز شدن در مسابقه های بازار روز به روز تغییراتی در سیستم روشنایی خودرو ها وارد می کنند. و هر کدام از زنون های منحصر به فرد و به اصطلاح دست نخورده و نو در محصولاتشان استفاده می کنند.

اما قسمت ی دیگری از زنون ها هم وجود دارند، زنون های غیر فابریکی، یونیورسال، یا همون زنون هایی که در بازار پیدا می شوند. این قسمت از زنون ها را می توان به راحتی بر روی مدلهای خودرو های داخل ایران نصب کرد. و از نور بی نظیر آنها لذت برد. همچنین اینکه برای استفاده و نصب این مدل لامپ های زنون در خودرو های داخل کشور نیازی به هیچ مدل تغییر و دست بردن در سیستم کاسه چراغ خودرو نیست. و باید به طور کاملا فابریک به سوکت چراغ خودرو وصل شود.

کلوین یا رنگ نور زنون

شاید در زمان رانندگی درموقع شب متوجه این موضوع شده باشید که رنگ نور خودرو های خارجی و وارداتی و یا حتی بعضی از خودرو های تولید داخل و قدیمی با رنگ نور دیگر خودرو های متفاوت است. زنون های فابریکی که در کمپانی های مطرح خودرو سازی در دنیا بینظر بنز ، بی ام دبلیو و… استفاده می شوند شامل طیف یا دمای رنگی 5000 تا 5500 کلوین است

به صورت کلی رنگ نور خروجی نتیجه اش از لامپ زنون ها از 3000 کلوین تا 30000 کلوین متغییر است

اما این اعداد نشان دهنده چیست؟

رنگ نور سفید مطلق ، یعنی رنگی که نه به زردی بزند و نه به آبی در گروه رنگی 6000 کلوین قرار میگرد. هرچقدر عدد کلوین لامپ زنون از این عدد کمتر شود نور خروجی متمایل به زرد می شود.

به عنوان مثلا رنگ نور لامپ های هالوژن اصلی که توسط کمپانی های داخلی در خودرو ها استفاده می شود ، 4300 کلوین است. یعنی رنگ سفید متمایل به زرد و به این شکل 3000 کلوین می شود رنگ نور زرد طلایی.

هرچقدر از این عدد یعنی 6000 کلوین یا همون سفید مطلق بالاتر برویم ، رنگ نور آبی تر و کم کم متمایل به بنفش خواهد شد.

برای مثال شاید با خودرو هایی روبرو شده باشید که نور خیلی درخشان و حتی در بعضی مواقع آزار دهنده و با رنگ سفید متمایل به آبی دارند بله درست فکر میکنید آن ها قطعا از زنون استفاده می کنند وکلوین این رنگ  سفید مایل به آبی 8000 کلوین است.